Ο ΤΥΧΑΙΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ ΕΝΟΣ ΑΝΑΡΧΙΚΟΥ

“Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού” του Ντάριο Φο στο Θέατρο Αλέκος Αλεξανδράκης (πρώην Ριάλτο)

Έργο-σταθμός στην πολιτική δραματουργία ξαναβρίσκει μέσω μιας σαρωτικής παράστασης τον ενεργό ρόλο του σε μια περίοδο ύφεσης και ηθικής αποτελμάτωσης. Έπρεπε η πνευματική κοινότητα –με καθυστέρηση δεκαετιών, ασφαλώς(!)- να αποκαταστήσει την τιμή και τη φήμη του δαιμόνιου Ντάριο Φο με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1997 για να νομιμοποιήσει έτσι στην ίδια του την πατρίδα το ασυμβίβαστο πνεύμα ενός ιδιοφυούς ανθρώπου με ανεξάντλητες ιδιότητες. Ο Ιταλός δημιουργός ολκής ουδέποτε έκρυψε την πολιτική του ταυτότητα κι αυτό ήταν κάτι που δεν έλαβε άφεση «αμαρτιών» από το Βατικανό ή που εξακολούθησε να ενοχλεί σφόδρα επί σειρά ετών ακροδεξιούς, νεοφασίστες και συντηρητικούς σε σημείο που να αποδεχτεί την προστασία της αστυνομίας μιας και απειλούνταν η ζωή του. Αιώνιος έφηβος, προσιτός ρήτορας, ανάλαφρος αφηγητής της καθημερινότητας, διεισδυτικός και καυστικός παρατηρητής της σύγχρονης σχιζοφρένειας, σοφός του κόσμου αβίαστα μπορεί να πολιτογραφεί Έλληνας μιας και το μεσογειακό του ταπεραμέντο ξεχειλίζει καλύπτοντας με τη θεματολογία του και τη δική μας προβληματική πραγματικότητα. Ο Σπύρος Παπαδόπουλος είχε τη φαεινή ιδέα να ανασύρει ακριβώς τώρα το αγαπημένο έργο του Φο, το οποίο αν και γράφτηκε το 1970,  παραμένει σατανικά επίκαιρο, σαν να αρθρώθηκε σήμερα.  «Ο Τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού» προέκυψε σχεδόν αντανακλαστικά έπειτα από την πολύνεκρη τρομοκρατική επίθεση στην Εθνική Αγροτική Τράπεζα στην καρδιά του Μιλάνου. Η εξουσία εδώ καλείται να παίξει το ψεύτικο χαρτί της τρομοκρατίας, να μεταδώσει στην πλειονότητα του πληθυσμού την παθητική τρομοκρατία, ώστε να μπορέσει να καλέσει σε …συσπείρωση την αστική τάξη. Ο αιρετικός Φο θα ξεσκεπάσει τη σαπίλα του συστήματος επιτρέποντας σε έναν «τρελλό με χαρτιά» να παρεισφρήσει στα άδυτα της Ασφάλειας κάνοντας άνω κάτω τους υπαλληλάκους της επίσημης εξουσίας, εξαπατώντας και κοροϊδεύοντας μέχρι δακρύων εκείνους που συνήθως πρώτοι σπέρνουν το φόβο. Έργο που εκμεταλλεύεται καίρια το τέχνασμα της πολλαπλής φαινομενικότητας συνομιλεί ευθέως με τα ιστορικά γεγονότα, θίγοντας κοινωνιολογικά ζητήματα με το βαρέο όχημα του γέλιου. Η κατάφορη δε γελοιοποίηση του συστήματος ευφραίνει καρδία και κλείνει το μάτι ελευθερώνοντας την (από καιρόν χαμένη;) πεποίθηση πως ακόμη υπάρχει ελπίς. Η ιλιγγιώδης ρυθμικά σκηνοθεσία του Παπαδόπουλου εκτινάζει το όλον στο επίπεδο της αμιγούς ψυχαγωγίας προσφέροντας ένα δίωρο δυνατών συγκινήσεων με πύρινες εγκεφαλικές διεργασίες. Βέβαια, το ακράτητο γέλιο είναι στη βάση του πικρό και διαθέτει δόσεις ακατέργαστης αγανάκτησης, εξ ου και το χειροκρότημα της πλατείας υποκινεί νέες δράσεις (εξ)ευτελισμού των οργάνων από τον πρωταγωνιστή. Το κείμενο είναι ακραιφνώς επαναστατικό, τρίβει στα μούτρα την κουτοπονηριά και τη συγκαλυμμένη κατάχρηση μιας πρόωρα γηρασμένης κοινωνίας που κρύβεται –πάγια, φευ- πίσω από το τραυματισμένο δακτυλάκι της. Ο θίασος -Κώστας Αποστολάκης, Αντώνης  Καρυστινός, Αλέξανδρος Καλπακίδης, Στέλιος  Πέτσος (τι ηθοποιός!), Δήμητρα Στογιάννη- «δένει» θαυμάσια με ωρολογιακή ακρίβεια που θυμίζει τον ενθουσιασμό νεόκοπων ομάδων. Ωστόσο, διακρίνει κανείς τύπους της κομμέντια ντελ’ άρτε, από τον μπούφο και πέρα, ως τον τόσο άδοξα λησμονημένο ιστρίωνα. Το τολμηρό σκηνικό αποτέλεσμα δικαίως οφείλει να ανησυχεί την εξουσία αν και κατ’ εμέ θα έπρεπε να της προκαλεί πριν από όλα, ντροπή.

Tags:

Comments are closed.